Skip to content

Mag het wat gefundeerder? Over effectiviteit van opleiden en trainen.

4 oktober 2010

Dit is mijn eerste blog.  In een korte instructie over bloggen las ik – tot mijn grote opluchting – dat het niet alleen gaat om informatief, onderzoek en instructie. Nee, je mag ook razen en tieren. Gaaf!  Dat komt even mooi uit. Want laat ik nou al 10 jaar een hevige wrok te hebben opgespaard. TEGEN JULLIE, OPLEIDERS EN TRAINERS IN NEDERLAND.  Nu mag het eruit.

Hoe zit dat met die 10 jaar?  Al die tijd koop ik al trainingen en opleidingen in. En al die tijd knaagt een gevoel van onbehagen. Dat gaat met name over de vraag of een training wel ‘werkt‘ . Veel opleidingsadviseurs zullen het met me eens zijn dat je vaak maar op je gevoel en ervaring af moet gaan als je trainingen inkoopt. Want de trainingsbureaus hebben de meest uiteenlopende methoden, verpakt in goed klinkende verhalen. En dan loop je ook nog eens tegen trainingen op, waarvan een collega opleidingsadviseur roept “krijg ik jeuk van”.

OK, er zijn methodes om de effectiviteit – en zelfs de Return on Investment – van een opleiding te berekenen. Mijn baas vraagt erom, ik kan er mee scoren, dus ik praat mee over effectiviteit en doe alsof ik er een woord van geloof. Maar de kriebel blijft. Een tijd terug kreeg ik al even wat munitie in handen, met een snijdend artikel van Harm Weistra. Hij veegde de vloer aan met de methode van Kirkpatrick (effect van opleidingen op vier niveaus). Kan dat artikel niet meer vinden. Stuur het me en eeuwige dank is je deel!

De doorbraak was echter het boek van Ap Dijksterhuis, ‘het slimme onbewuste’. Wat is de sleutel van dat boek voor mij? Dat is de vaststelling dat meer dan 95% van al je handelen en beslissen onbewust gebeurt. Al was het maar 60%, we doen met trainen en opleiden iets heel erg fout. Want we richten ons alleen maar op het bewuste leren. We formuleren leerdoelen en –resultaten en we ontwerpen en methode waarmee we beweren die doelen en resultaten te bereiken. Allemaal heel bewust, en dus potentieel helemaal de plank mis. En dan schrijven we ook nog eens de effecten die we na een training zien, helemaal aan die training toe. Dat noem ik een lichte vorm van oplichterij.

In bredere zin begon me te dagen dat wij meer moeten doen met de werking van ons brein. We zijn te veel bezig met de vraag of een training effectief is, maar we moeten ons afvragen of de training past bij de werking van ons brein. Natuurlijk ben ik niet de enige die dat ontdekte. Voila: daar was ‘breinleren’. Het is inmiddels een groeiende hype in trainings- en opleidingsland. Ik zeg bewust hype, want ook daar weer: veel toepassingen en interventies die heel erg overtuigend klinken. En ook hier weer veel bordkarton. Werking van enkele hersenregionen wordt klakkeloos vertaald naar allerlei trainingen. Klink allemaal gaaf, modern, wetenschappelijk verantwoord. En is het vaak niet. Dat is duizendmaal jammer, omdat wetenschappelijk onderzoek nou juist erg interessante methodes oplevert, die heel goed toepasbaar zijn. Het vergt alleen veel werk van opleiders en trainers om die op te diepen. En dat mogen we best vragen, want als trainen en opleiden ook maar iets te maken heeft met voorbeeldgedrag, dan kan het niet anders dan dat we voortdurend doorontwikkelen. MAAR DAN ECHT!

Blijf me lezen, want ik kom met voorbeelden, aanzetten en toepassingen!

Advertisements
8 reacties leave one →
  1. 10 maart 2011 04:30

    Dag Lutz,

    ik lees deze blog toevallig nu pas. Inderdaad een interessante stelling, die alleen maar met feiten door de HRD-professie moet kunnen worden weerlegd. Dat geldt natuurlijk ook voor de onderbouwing waarom trainingen vaak niet leiden tot de gewenste organisatieresultaten. Wil je daar meer over lezen, dan kan ik het boek van Vivian Heijnen en mij aanraden http://alturl.com/oz8i7

    Het is geen eenvoudig leesbaar boek, maar wij hebben met een veelheid aan literatuur onderbouwd waarom trainingen niet werken als blijkt dat de oorzaak van het prestatieprobleem in organisaties niet een competetentietekort is. Dat blijkt in 80% van de prestatieproblemen in organisaties het geval te zijn. En dan is de oplossing in onze optiek de verschuiving van training naar business improvement. Met meetbare resultaten en dan wordt er volop getraind bij alle prestatieproblemen, waarbij de gevalideerde oorzaak een competentietekort is.

    Bedankt voor deze leuke blog!

    Jos

  2. 31 oktober 2010 11:28

    He Lutz,

    Vind het helemaal een prima stuk en ben benieuwd naar je voorbeelden.
    Ik heb Kirkpatrick nog, vanwaar eigenlijk toch jouw belangstelling? Wil je het schema stiekum breinvriendelijk maken? Dat kan namelijk wel….het promotieonderzoek van Tjip de Jong spreekt over leren in netwerken, volgens mij het hoogste niveau van Kirkpatrick en ook nog superbreinig: verbinding maken, daar gaat het toch om?
    Hoop snel meer van je te lezen.

    Groet,
    Ria

  3. 11 oktober 2010 12:54

    Hoi Lutz,
    Mooi verhaal, leest als een speer….
    Maar uh, ben het niet met je eens als je zegt dat we ons alleen maar op het bewuste leren richten…
    Het lijkt wel zo dat ik als trainer hele concrete, bewuste dingen oefen bij bvb gespreksvaardigheden, maar hoeveel wordt er niet onbewust opgeslagen en ‘geprocest’ door deelnemers? In de periode na de training, bij interactie in de praktijk worden naar mijn inzicht de onbewust opgedane ervaringen pas werkelijk uitgewerkt en geleerd…
    Nou jij weer,
    Goede groet,
    Johan

  4. 8 oktober 2010 11:26

    hoi Lutz en collega’s,
    ik glimlach terwijl ik dit lees, want wat zie ik toch een drang om vanuit onze antwoorden op die wezenlijke vraag ‘wat is leren?’ onmiddellijk in de constructie te duiken. Ons Lego of Bob de Bouwer gehalte is blijkbaar enorm. Een nieuw inzicht in leren leidt onmiddellijk tot een nieuwe constructie van leren door onze beroepsgroep, of we dat nou met de allerbeste intenties ‘breinleren’, ‘creascopie’ of ‘werkleren’ noemen.

  5. 7 oktober 2010 07:26

    Dat de belangrijkste beslissingen worden genomen door je slimme onbewuste is al eeuwen bekend, maar hoe we verbinding maken met dit slimme onderbewuste niet. De ‘slimheid’ ligt namelijk verborgen in je eigen BreinCode, je I-Code waar je verbinding mee kunt (leren)maken en de onbewuste boodschappen kunt (leren) decoderen tot duidelijke boodschappen aan het bewuste die alleen voor jou gelden. Wanneer je in deze flow tercht komt , heb je verbinding gemaakt met je “Ware natuur” en kun je alles in je leven creeren en worden wat jij maar wilt. Zo is zelf mijn Ware Natuur ‘Creascopist’, waar ik mijn beroep van heb gemaakt. Ik heb dezelfde ervaring gehad als jij, ik heb vele opleidingen doorlopen en als opleider zelf ontwikkeld, maar dit blijven mentale constructiemodellen, die je op een organisatie of persoon gaat leggen. Dit werkt inderdaad niet en zijn desinvesteringen. Je kunt van buitenaf niets opleggen (ook geen mentaal model), ontwikkelen ontstaat van binnenuit. BreinCode Centrum Almere is het eerste Centrum in Nederland die met de unieke BreinCode van mens en organisatie werkt. Zij wordt in 2011 operationeel.

    Jolanda Simons,
    Oprichtster BreinCode Centrum Almere
    en grondlegger van de BreinCodemethodiek Creascopie en didactiek Spiraalleren.
    0641625692

  6. Arjen permalink
    6 oktober 2010 06:27

    Hoi Lutz,

    Mooie blog!De vraag is legitiem of een training effectief is/ zal zijn. Tegelijkertijd blijkt dit een lastige vraag om te beantwoorden. Het aantal variabelen is groot. Net als dat je niet een tweede keer in dezelfde rivier kan stappen, kan je bijvoorbeeld ook geen tweede keer een zelfde training volgen.

    Ik volg met veel interesse de koppeling van de inzet/ vormgeving van trainingen in relatie tot de werking van ons brein maar ik verwacht geen toverformule. Qua effectiviteit geloof ik overigens dat de grootste invloed bij de ontvanger ligt (de continue lerende houding) en dus niet bij de aanbieder/ trainer. Neemt niet weg dat aanbieders/ trainers op zoek dienen te gaan naar de waarde die zij toevoegen en hoe die kan worden vergroot. Wetenschappelijk onderzoek kan daarbij helpen.

    Groet,

    Arjen

    “Evaluating the true cost of training is both an art and a science. As in a law court we can present and win our case on the base of good and reasonable evidence rather than providing 100 % proof!” Jack Phillips

  7. Leon permalink
    5 oktober 2010 07:47

    Inspirerend verhaal, vind t nogal meevallen met je hevige wrok tegen opleiders maar het is wel bijzonder dat als dit een behoorlijk gedeeld beeld is onder opleiders, of een hype is, dat er nog zoveel aangeboden en verdiend wordt met bewust leren. Ook kennismanagement in organisaties zou meer gebruik moeten gaan maken van methoden van onbewust leren. Ben benieuwd naar je voorbeelden en toepassingen.

  8. 5 oktober 2010 07:38

    Ha Lutz,
    Goede prikkelende uitspraken doe je! Mooi zo. Ik heb ergens Kirkpatrick onder het stof liggen. Ga tzt voor je op zoek. Maar zit in verhuisdoos opgeslagen op een ander adres dan waar ik nu ben…

    Ik wil je prikkelende stellingname even doortrekken en daag je uit om de inzichten dat 95% van het leren onbewust gebeurt, ook eens toe te passen op de wetenschap. Is dat niet net zo goed een vorm van geinstitutionaliseerd leren waarin bewust leren voorop staat?

    Ik ben benieuwd tot wat voor uitspraken je over de wetenschap komt, als je je – terechte – kritische blik ook op de wetenschap richt!

    Houd me op de hoogte!

    Groet, Guido

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: