Skip to content

Opleidingsgeld over de balk?

6 april 2011

Deze week als gastblogger: Peter Schramade, hoofdredacteur XpertHR.nl – Opleiding & Ontwikkeling.

Onder de kop Scholingsbeleid ambtenaren is ‘pervers’ berichtte IntermediairPW op 29 maart jl. als volgt:

Gemeenten laten een selecte groep ambtenaren peperdure cursussen voor één dag volgen om het opleidingsbudget op te maken. Gemiddeld reserveren gemeenten 2,1 procent van de loonsom voor scholing, maar in de praktijk is er helemaal geen tijd om ambtenaren op cursus te sturen. Dat zegt hoogleraar Bestuurskunde Michel de Vries in het blad Binnenlands Bestuur.  “In de praktijk is er helemaal geen tijd om de ambtenaren op cursus te sturen, die hebben het veel te druk. Maar het geld moet wel worden uitgegeven dus dan worden een paar ambtenaren op een peperdure cursus van een dag gestuurd, dat is de perversiteit van het systeem (…)” De hoogleraar wil het verplichte cursusbudget ter discussie stellen, want nu zou het vaak weggegooid geld zijn.’

Onder verwijzing naar dergelijke berichtgeving kreeg ik een telefoontje van de NOS. Daar wilden ze nagaan of er in deze kwestie een thema zat om aandacht aan te besteden. Ik kreeg de vraag voorgelegd of er inderdaad vaak zo met opleidingsgelden wordt omgegaan bij de overheid en of er ook in het bedrijfsleven op een dergelijke manier geld over de balk wordt gegooid.

Tja, wat daar nu op te zeggen? Vagelijk had ik er wel iets van gehoord, maar ik kende de feitelijke berichten op dat moment niet.

Ik stak van wal met de opmerking dat geld besteed aan cursussen en opleidingen (formeel leren) over het algemeen maar een fractie uitmaakt van al het geld dat direct en indirect in organisaties in opleiden en leren wordt gestoken. Dus dat in díe zin wellicht geen sprake is van een groot issue, als het in enig ander opzicht al een issue zou zijn.

Verder: dat het op zich wel een bekend fenomeen is, zowel in overheid als bedrijfsleven, dat eenmaal toegekende opleidingsbudgetten aan het eind van het jaar vaak nog zoveel mogelijk opgemaakt worden. Maar is dat op zich verkeerd? Dat hangt er mede vanaf waaraan het geld wordt besteed.

Ook gaf ik met zoveel woorden aan dat mij geen onderzoek bekend is waarin eenduidig wordt aangetoond dat er op grote schaal sprake zou zijn van ‘misbruik van opleidingsgelden’ of van ‘gebruik van opleidingsgelden voor oneigenlijke doelen’, noch in overheid, noch in bedrijfsleven.

Wel: dat ik vaker mijn wenkbrauwen frons bij het besteden van opleidingsgelden in overheidorganisaties dan bij het besteden van opleidingsgelden in het bedrijfsleven. Dat ik ook wel een paar extreme voorbeelden ken. Maar: dat is wellicht omdat ik er toevallig vaker tegen aanloop of er vaker van hoor.  Misschien komt dat doordat zowel de brengers als de ontvangers van dergelijke boodschappen, wij met z’n allen dus, daar gevoeliger voor zijn omdat we ook allemaal belastingbetaler zijn.  Hardop denkend trok ik de conclusie dat er over buitenissig aanwenden van opleidingsgelden vooralsnog wel veel casuïstiek beschikbaar lijkt te zijn, en dat er wel veel anekdotes de ronde doen, maar dat er geen onderzoek is dat duidelijk en onomstotelijk in een bepaalde richting wijst. Problematisch is bovendien dat in het beschikbare onderzoek vaak ongelijke grootheden met elkaar worden vergeleken, waardoor allerlei gepubliceerde opleidingscijfers nogal multi-interpretabel zijn.

Later op de dag ben ik maar eens gaan googlen om de berichten te lezen die er zoal waren verschenen naar aanleiding van bedoelde ‘vermeende kwestie’.  Het bleek in wezen te gaan om de cao-afspraak dat er (gemiddeld) 1010 euro per gemeenteambtenaar per jaar aan opleidingen moet worden besteed. Deze in principe misschien niet eens zo verkeerd bedoelde afspraak blijkt in de praktijk vaak verkeerd (‘pervers’) uit te pakken. Dat gebeurt wanneer a. het geld verplicht aan opleidingen moet worden besteed, en b. er door werkdruk geen of weinig tijd voor opleidingen vrijgemaakt kan worden. De oplossing is dan: zo duur mogelijke opleidingen laten volgen, dan is het geld het eerst op, met zo weinig mogelijk ‘tijdverlies’.

Een vast opleidingsbudget per medewerker, of een vast percentage van de loonsom dat voor de totale personeelspopulatie aan opleidingen wordt besteed, heeft bepaalde voordelen: er is geld voor opleidingen beschikbaar als het nodig is, en het is er in principe voor iedere medewerker.

Nadeel (of valkuil) van een vast opleidingsbudget per medewerker is echter dat er geredeneerd wordt vanuit beschikbare budgetten, en niet vanuit strategische doelen, niet vanuit opleidingsbehoeften, – doelen of – noodzaak. Wat in feite een randvoorwaarde is, namelijk geld, kan dan de vorm aannemen van een verplichting, of van een doel op zich. Het gaat er dan om dat het wordt besteed, en het eigenlijke doel wat men met opleiden en leren voor ogen heeft komt op de tweede plaats, of wordt zelfs uit het oog verloren.

Uit de monitor van het A+O fonds gemeenten blijkt (aldus Binnenlands Bestuur van 26 maart 2011, p. 38), dat meer dan de helft van de gemeenten niet van te voren bedenkt waaraan het geld in het jaarlijkse opleidingspotje voor personeel het beste kan worden besteed. Ook stellen ze nauwelijks voorwaarden aan opleidingen. ‘Het aantal gemeenten dat over een strategisch opleidingsbeleid beschikt is minimaal.’ (p.39) Daarmee geven de desbetreffende gemeenten bovengenoemd nadeel wel een erg grote kans om het te winnen van de voordelen die er ontegenzeggelijk ook zijn. Over effectiviteit van opleidingen hoef je het dan al helemaal niet meer te hebben: als je geen doelen hebt/stelt is de vraag naar de effectiviteit van opleidingen ook vrij zinloos, omdat je geen idee hebt waaraan je die effectiviteit zou moeten afmeten. Het kan natuurlijk zijn dat het doel puur is het nakomen van afspraken met vakbonden, of de retentie, het behoud van medewerkers. Maar dan is toch sprake van een gemiste kans.

Ik denk dat werken met al dan niet verplichte opleidingsbudgetten op zich prima is, maar dat deze bij voorkeur wel gekoppeld dienen te zijn aan een (min of meer) strategisch opleidingsbeleid.

De vragen die ik hier wil voorleggen aan jullie zijn: Hoe is jullie ervaring? Is hier sprake van een trend en is het daarmee ook een issue? Wordt er inderdaad zo bij de overheid met opleidingsgelden omgegaan als gesuggereerd door Michel de Vries? Zo ja, is dat erg? En hoe zit dat in het bedrijfsleven?

Terwijl ik deze vragen hier opwerp, realiseer ik me dat jullie lezers (voor een groot deel wellicht NVO2-leden) grofweg uit twee categorieën bestaan:  ‘aanbieders’ en ‘vragers/opdrachtgevers’. De eerste groep zal niet snel zeggen dat hun opdrachtgevers geld over de balk gooien, de tweede groep zal er niet makkelijk voor uit komen dat ze geld over de balk gooit.

Wie durft?

 

 

 

 

 

Advertenties
2 reacties leave one →
  1. 6 april 2011 14:45

    Dag Sibrenne
    Wat ik herken is wat ik de eindejaarsrun noem. Zo in oktober, november komen vragen langs van organisaties die hun budget van het lopende jaar nog willen inzetten. Ik zie dat echter vaak als kans om te laten zien hoe ik werk. Als ik dan zeg dat ik niet geloof in het draaien van leuke trainingen valt er een mooie stilte waarna we verder praten over wat voor hen werkelijk van waarde zou kunnen zijn. Jammer het is pas april ….

Trackbacks

  1. Valt mischien EINDELIJK de bijl voor Job Cohen? | voorzieners

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: