Skip to content

Leiders denken teveel in spagaat.

9 november 2011

Politieke crisis, economische crisis, klimaat crisis, financiële crisis…. we hebben een leider nodig! Stop het crisis management. Het is tijd voor crisis Leiderschap.

De complexiteit in organisaties en de samenleving neemt toe, veranderingen buitelen over elkaar heen. Dit vraagt duidelijk leiderschap, met een blik op de toekomst en heldere interventies om de complexe processen te sturen. In deze dynamische arena zijn oude leiderschapsconventies niet langer bruikbaar. Deze brengen ons in spagaat, ze zetten ons vast. Het is de hoogste tijd voor nieuwe routines. We hebben leiders nodig die met de emoties rondom onzekerheden om kunnen gaan. Bij zichzelf en bij anderen. Die de angst voor het nieuwe, en de boosheid over het verlies van het oude, kunnen ombuigen naar nieuwsgierigheid. Leiders die met duidelijke interventies de onzekerheden over de te volgen stappen wegnemen.

Vijf soorten leiderschap

Wat mij opvalt, kijkend naar het journaal en pratend met leiders uit het bedrijfsleven, is dat er een groot verschil is in leiders die sturen op regels en procedures en zij die sturen op persoonlijk initiatief en creativiteit. En meer dan eens vliegen deze leiders elkaar in de haren. Er ontstaat een spagaat in denken: moeten we de regels volgen OF het persoonlijk initiatief? Wat een energie verspilling. Het gaat hier immers om EN/EN. Ik heb beide kanten in het volgende schema gezet en deze gekoppeld aan vijf soorten leiderschap (deze gedachte is een tijd terug ontstaan tijdens een inspirerende bijeenkomst met Suzanne Tesselaar, Steven de Waal en Reynold Chandansingh).

Een complexe situatie met veel onzekerheid vraagt om het stellen van grenzen en regels EN om het nemen van risico en het vinden van innovatieve vernieuwende oplossingen. Het dilemma tussen grenzen stellen en creëren van vernieuwing verleidt mensen tot of/of denken en het debatteren over welke van deze twee uitersten de beste is. Dit is denken in spagaat. Wanneer briljante vernieuwende ideeën vervolgens de regels van een bestaand systeem gereguleerd moeten worden, gaat de kracht verloren, loopt de energie eruit en raakt het vernieuwende element ondergesneeuwd. Resultaat: de werkelijke oplossing voor de situatie blijft uit. Wat de verwarring en emoties voedt en vervolgens leidt tot Emotioneel leiderschap.

Van spagaat tot salto’s

De oplossing voor onze leiderschapscrisis is even simpel als complex: leiders moeten focussen op het combineren van uitersten en het verbinden van mensen. Uit de spagaat komen, en denken in salto’s. Van OF/OF naar EN/EN. Ik noem dit creërend leiderschap. Dit is iets anders dan het denken in compromissen, waarbij alle partijen maar een beetje geholpen zijn en de werkelijke spanning niet is opgelost. Creërend leiderschap vraagt om het onderzoeken van de processen en spanningen in termen van dilemma’s en het uitvergroten van verschillen in plaats van het wegpoetsen ervan.

Uitdagingen voor leiders

Voor hen die zich identificeren met regulerend leiderschap ligt de uitdaging erin zich te laten verleiden buiten de gebaande paden te denken. Hun kracht ligt erin de structuren zichtbaar te maken en continuïteit te bewaken van datgene wat goed is en niet verloren mag gaan in alle veranderingen.

Voor hen die zich identificeren met emotioneel leiderschap ligt de uitdaging erin te accepteren dat veranderingen de enige constante is. Zekerheid is niet te vinden in het oude, maar in het proces tot het nieuwe. Hun kracht ligt in het zichtbaar maken van de onrust en onvrede die de veranderingen met zich meebrengen.

Voor hen die zich identificeren met compromis leiderschap ligt de uitdaging erin de conflicterende kwaliteiten en ideeën tot het uiterste te benutten. Hun kracht ligt in het zoeken naar het gemeenschappelijke.

Voor hen die zich identificeren met persoonlijk leiderschap ligt de uitdaging in het zorg dragen voor het breder trekken van lokale initiatieven. Hun kracht ligt in de vernieuwing.

Voor hen die zich identificeren met creërend leiderschap ligt de uitdaging in het ontdekken van de werkelijke dilemma’s die spelen en het ruimte geven aan alle verschillende invalshoeken. Om verschillen in denken en doen te verwelkomen en te stimuleren. De divergerende krachten toe te laten en te benutten, door ze te verbinden in plaats van naar elkaar toe te laten groeien. Komen tot besluitvorming waarbij de wijsheid van de minderheid wordt meegenomen in het meerderheidsbesluit. Hun kracht ligt in lef en verandering. In discussie en dialoog. In creatief probleem oplossen.

Van spagaat tot salto: een oproep tot actie

– Het onderwijs en HR moeten zorgen dat de toekomstige leiders worden opgeleid in salto’s in plaats van spagaten te denken. Dit betekent in onderwijsprogramma’s integreren van dilemma denken en creatief probleem oplossen, gecombineerd met convergerende vaardigheden.

– De politiek zal de huidige verwarring en emoties moeten aangaan, en daarbij het lef hebben persoonlijke initiatieven die buiten bestaande paden gaan te ondersteunen. Faciliteren van verandering.

– Het bedrijfsleven heeft sterk behoefte aan leiders in plaats van managers. Persoonlijk ondernemerschap werkelijk faciliteren, risico’s nemen, dialoog aangaan.

– Benoemen, verwelkomen en zichtbaar maken van de nieuwe helden. Wie kent ze? Graag kom ik met hen in contact.

Jitske Kramer is organisatie antropoloog en zet zich in om de dynamiek van het verschil in organisaties beter te benutten. Zij is auteur van het boek ‘Normaal is anders!’, in de Engelse vertaling ‘Managing Cultural Dynamics’.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: