Skip to content

Lentekriebels

6 april 2012

(dit is een nagestuurde blog. Ik dacht m al een maand geleden gepubliceerd te hebben, maar mijn digibeperktheid blijkt nu. Bij deze een inhaalslag)

Ik ben verliefd!  Razend verliefd. Ver boven mijn oren.   Sian heet ze.  Sian Beilock.

Allemaal de schuld van Psychologie Magazine (ja, lees ik). Daar stond een kort artikeltje over Sian Beilock, die onderzoek doet naar de vraag waarom intelligente mensen  onder stress (bijv. in examens en tests)  vaak slecht  presteren.

In wetenschappelijk onderzoek wordt dat fenomeen  aangeduid als ‘choking’.  Mensen die heel intelligent zijn en met veel informatie kunnen jongleren, ‘verstikken’ onder stress als het ware in het te veel aan informatie in  hun werkgeheugen. Het boek van Sian Beilock, waarnaar ook in het artikel werd verwezen, heet dan ook ‘Choke’.

Sta ik dus plotseling – virtueel – oog in oog met iemand die nou precies dat uitdraagt dat ik ook aan het prediken ben: je  cognitieve prestaties zijn minder afhankelijk van je bewuste denkvermogen dan we denken. Sterker nog, het kan je enorm helpen als je de omweg via het bewuste geheugen kunt weglaten.

Het boek ‘Choke’ moeten jullie echt zelf lezen, maar in ultra-korte samenvatting draait het om het uitzetten van je prefrontale cortex. De prefrontale cortex is waar je werkgeheugen is  gesitueerd.  Dat werkgeheugen laat zich nogal in de luren leggen op momenten dat er gepresteerd moet worden, bijvoorbeeld doordat mensen zich voor een examen zorgen maken en daarmee een deel van de werkcapaciteit in beslag laten nemen. Velen van jullie zullen het fenomeen herkennen dat dezelfde opgaves waar je in een examen helemaal door blokkeerde, veel eenvoudiger zijn als je ’t thuis nog eens naleest.  

Als je dan ook nog eens in een bevolkingsgroep thuishoort waartegen vooroordelen gelden (vrouwen zijn slecht in wiskunde ), dan val je te prooi aan de ‘stereotype threat’ .  In een  wiskunde-examen vecht je niet alleen met de moeilijkheid van de vragen  plus de stress van het examen, maar dan ook nog eens met de vrees dat je het toch wel  niet zult kunnen omdat je vrouw bent.

Allemaal redenen om het werkgeheugen uit te schakelen, of op z’n minst om de overload zo veel mogelijk weg te nemen.

Zowel het omzeilen van het werkgeheugen (mannen blijken bij wiskundeopgaves bijvoorbeeld vaak gebruik te maken van shortcuts, terwijl vrouwen er meer toe neigen om de hele formule toe te passen), als ook het wegnemen van de overload, leunen op technieken van impliciet leren.

Om maar één geweldig voorbeeld te geven:  het Obama-effect.  Beilock beschrijft dat Amerikanen met afro-amerikaanse achtergrond stukken beter presteerden in  toelatingsexamens voor graduate programma’s nadat Barack Obama officieel genomineerd als presidentskandidaat. Impliciet leek de overtuiging post te hebben gevat dat ‘als hij dat kan, kunnen wij dus ook veel meer’.

Een mooi staaltje modelling, dat groot effect heeft op het leervermogen.  En impliciet, omdat de
deelnemers zich niet bewust waren dat het succes van Obama een dermate directe invloed heeft op hun prestaties. Inmiddels wordt modelling in de VS veel ingezet om vrouwen in wetenschappelijke carrieres te krijgen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door aan basisschoolleerlingen  lunch-sessies aan te bieden met wetenschapsters als gastspreeksters. Onder het motto ‘zien is geloven’, is het belangrijkste effect van dit soort sessies niet zozeer de inhoudelijke informatie, maar het besef dat vrouwen prima geschikt zijn voor banen in de wetenschap.

Kortom, schakel  uw expliciete geheugen uit en zet uw impliciete geheugen in.

Diep onder de indruk en geïnspireerd door haar schrijven, ging ik googelen en trof een  foto van een oogverblindend knappe mevrouw. Geen houden meer aan;  hoteldebotel…

…totdat ik bedacht dat heel wat mensen zich op internet anders voordoen dan ze in werkelijkheid zijn.  Ik begon wat achterdochtig te worden, juist omdat Sian Beilock oproept om je niet te laten misleiden door beelden en stereotypen die je  tot (hinderlijke) reflexen aanzetten.

Als ik lees dat Sian Beilock associate professor is, twee PhD’s heeft en een aanzienlijke lijst aan publicaties en dan ook nog eens fotomodel-achtig schoon, dan kan dat toch niet kloppen (of is dit alweer zo’n vooroordeel?).  

Nee, ik ben tot de overtuiging gekomen dat Sian Beilock helemaal niet bestaat. Zij is, als deel van een wetenschappelijk experiment verzonnen, om vrouwen wereldwijd als rolmodel te dienen.  En dan wordt gemeten of  door het lezen van het boek ‘Choke’  het succes van vrouwen in wetenschap en bedrijfsleven ontzettend wordt vergroot.  Wat overigens op zich al een reden zou zijn om het boek te lezen!

In zekere zin komt het feit dat Sian niet echt bestaat goed uit, want nu hoef ik vrouw en kinderen niet te verlaten voor een  – virtueel gebleken – bevlieging. Zij blijft me echter wel inspireren, omdat ze het werkterrein van het impliciete leren en het impliciete geheugen zo tastbaar en inzichtelijk maakt.  Sian Beilock – wie er ook altijd achter die naam schuil mag gaan – doet dit door mensen te helpen hun potentieel te benutten en ik door technieken te ontwerpen die  het risico van ‘choken’ al in het leerproces verminderen.

Zo, nu weer even lekker neuzen in Psychologie Magazine!

 

 

Advertenties
2 reacties leave one →
  1. 11 april 2012 08:54

    Hoi Johan, goed, die vrolijkheid! Ook zo’n belangrijke ondersteuning voor het leren: vrolijkheid en humor. Bedoeling was om die delen van je hersenen te stimuleren waar je non-declaratieve geheugen zetelt, met name de Basale Ganglia (voor je procedurele geheugen). Vrolijke groeten! Lutz

  2. 8 april 2012 13:37

    Hoi Lutz,… You did it again!: Ik word vrolijk van je verhaal! Welke cortex heb je gestimuleerd? Paasgroeten, Johan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: