Skip to content

Van onderwijs: een reis

5 oktober 2012

Twee weken geleden nam ik vier studievrienden mee naar het wijngoed waar mijn familie goede wijn haalt om het 25 jarig jubileum van onze vriendschap te vieren. Dat heugelijke feit vroeg om een feestelijk programma. Eten, reizen, drinken en, wellicht niet verrassend in de context van vijf toegepast onderwijskundigen, leren.

Op vrijdagochtend 24 september pikten Rob, Rolf, Ard, Sander en ik Patricia Blanquart op. Patricia is een Belgische kunsthistorica die met 5 collega’s gidst in Umbrië. Ik kende haar al als een fenomeen en een voorbeeldig leraar. Geestig, onderhoudend en met een didactiek waar je koud van wordt. Kernboodschappen worden herhaald, aandacht wordt getrokken, op iedere vraag weet ze antwoord.

Eerste stop: Assisi. Geboortegrond van een van de weinigen die ik zo graag eens persoonlijk had ontmoet als we in dezelfde tijd geleefd zouden hebben. Franciscus. De tweede stop op deze zelfde reis, maar met andere reisgenoten en op een andere tijd: Suzanna.

Franciscus van Assisi 

De kathedraal van Franciscus maakt altijd weer een verpletterende indruk op me. Geen ornamenten op de muur, geen balzaal van bladgoud (wat een contrast met de Sint Pieter in Rome waar wij zondag te gast waren), geen nietszeggende beelden van pausen of notabelen. Nee, in perspectief getekende stripverhalen uit de bijbel en het leven van Franciscus. Patricia wees ons erop dat kerkbezoekers in de dertiende eeuw nog nooit eerder een kerk hadden bezocht waar het verhaal in hun taal verteld werd: in beelden. Laat staan, dat bij die beelden perspectief werd gebruikt. Op mijn vraag aan Patricia hoe kerkbezoekers daarop toentertijd gereageerd moeten hebben, antwoordde ze: “daarover is niets bekend”. Domme vraag van mij wellicht, maar wat een inzicht leverde het me op: analfabeten schrijven immers niet en hun overleving overleeft niet.

Alleen al om de verbeelding in de kathedraal verdient Franciscus de titel van beste leraar ooit, maar zijn meesterschap van de zone van naaste ontwikkeling gaat nog verder. In contrast met iedere andere kerkelijke notabele in die tijd, predikte Franciscus gewoon in de taal van het volk. Ketters was dat volgens Rome en hij heeft het 15 jaar zonder Pauselijke toestemming volgehouden. Toestemming verleende de Paus pas enkele jaren voor zijn dood, nadat zijn establishment zich realiseerde dat Franciscus wel eens werkelijk de redding van de tanende kerk zou kunnen zijn, iets dat niet alleen zijn visioen was, maar wat ook bewaarheid bleek bij zijn dood. Zonder enige moderne middelen en transportmogelijkheden had hij bij zijn overlijden op 44 jarige leeftijd al tienduizenden volgelingen in heel Europa.

Suzanna Jansen 

Ik blijf de afgelopen weken nadenken over Franciscus en dan is het afgelopen weekend Dichter aan Huis en gaan mijn lief, een vriendin en ik verhaal halen bij Suzanna Jansen. Wat een indruk laat ze achter met haar bloemlezing uit het Pauperparadijs. Hoe ontsnapte haar familie in drie generaties uit de armoede? Ze noemt drie beslissende momenten, waarbij er twee over leren en onderwijzen gaan. Om te beginnen het besluit van haar grootmoeder om de dochters door te laten leren en niet direct na het lager onderwijs te laten werken om het armoedige inkomen van de familie aan te vullen. En dan het besluit van haar eigen moeder om familietraditie ten spijt Suzanna niet naar de MAVO, maar naar het VWO te laten gaan.

Het heden uit het verleden kennen

Onderwijs brengt beschaving, helpt uit armoede ontsnappen. Zo maar twee historische functies die leren en ontwikkelen gespeeld hebben en nog steeds spelen. Hoe ziet het eruit als we vanuit dit historische perspectief naar bedrijfsopleidingen kijken? Naar ROI en effectmeting?

Advertisements
2 reacties leave one →
  1. 10 oktober 2012 15:15

    Hoi Johan, dank voor je compliment! Ik heb al jaren een quote van Yates op het bureaublad van mijn laptop staan ‘education is not the filling of a pail, but the lighting of a fire’. Prachtig en pakt voor mij precies de essentie die jij ook beschrijft in je reactie. Groet! Evert

  2. 6 oktober 2012 06:18

    Evert, wat schrijf je mooi! Ik ben een bewonderaar van de man uit het dal van Spoleto, bijzonder hoe je de relatie legt met (ons hedendaags) leren… Want is het niet onze menselijke taak om te leren, te absorberen, wat onze lichtende voorgangers op het gebied van spiritualiteit, wetenschap en levenskunst in het verleden hebben ervaren?
    Hartelijke groet, Johan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: